۵ اقدام مهم بعد از نصب رزبیان

۱- تغییر پسورد root

تغییر پسورد کاربر ریشه یعنی root و کاربر پیشفرض سیستم یعنی pi به جهت جلوگیری از دسترسی سایر افراد به سیستم، موضوع مهمیه.

برای تغییر پسورد از دستور passwd استفاده می‌کنیم.

برای کاربر ریشه:

sudo passwd root

و برای کاربر pi:

sudo passwd pi

بعد از اجرای هر کدوم از دستورات بالا، بلافاصله خط فرمان منتظر دریافت پسورد جدید میمونه و بعد از وارد کردن پسورد جدید و زدن دکمه Enter برای تایید، مجدد پسورد دریافت میشه.

نکته: در هنگام دریافت پسورد، کاراکترهای تایپ شده دیده نمیشه ولی مشکلی نیست. به تایپ کردنتون ادامه بدین.

۲- درخواست پسورد برای sudo توسط کاربر pi

به صورت پیشفرض کاربر pi میتونه بدون وارد کردن پسورد، هر دستوری رو با بالاترین دسترسی در لینوکس، یعنی دسترسی کاربر ریشه اجرا کنه که میتونه بسیار خطرناک باشه.

در ابتدا با دستور زیر کاربر pi رو عضو گروه sudo می‌کنیم که اجازهٔ استفاده از sudo رو داشته باشه:

sudo usermod -a -G sudo pi

و بعد، نپرسیدن پسورد برای دسترسی به sudo توسط کاربر pi رو غیرفعال می‌کنیم:

sudo rm /etc/sudoers.d/010_pi-nopasswd

۳- به روز رسانی سیستم عامل و نرم افزارها

به روز رسانی دائم کرنل و بسته‌ها هم به پایداری بیشتر سیستم عامل و هم به امنیت بهتر کمک می‌کنه.

با دستور زیر ابتدا لیست برنامه‌ها رو از مخازن (Repositories) به روز رسانی می‌کنیم:

sudo apt update

و بعد با دستور زیر درخواست آپگرید رو صادر می‌کنیم:

sudo apt upgrade -y

۴- تنظیمات

از منوی برنامه ها در پنل بالا، شاخهٔ‌ Preferences گزینهٔ Raspberry Pi Configuration رو انتخاب می‌کنیم.

در زبانه‌ٔ System:
– Boot رو روی To Desktop می‌ذاریم.
– تیک Login as user pi رو بر میداریم تا بعد از روشن شدن کاربر pi به طور خودکار لاگین نشه.

در زبانهٔ Localisation:
Keyboard رو روی حالت English US می‌ذاریم.

بقیه موارد رو به دلخواه تنظیم می‌کنیم.

۵- تعریف کاربر جدید

در این مرحله می‌خوایم نام کاربری خودمون رو داشته باشیم.

با دستور زیر کاربری با نام کاربری maddak با امکان استفاده از sudo تعریف می‌کنیم:

sudo useradd -m maddak -G sudo -s /bin/bash

و درصورتی که دسترسی sudo  لازم نداشته باشیم:

sudo useradd -m maddak -s /bin/bash

بعد از تعریف کاربر، برای اون یک پسورد تعیین می‌کنیم:

sudo passwd maddak

نکته۱: اگه به کاربر دسترسی sudo بدیم، اگه اول دستورات عبارت sudo نوشته بشه، دستور وارد شده با دسترسی کاربر ریشه (بیشترین سطح دسترسی) اجرا می‌کنه.

نکته۲: به جای maddak در دستورات بالا، نام کاربری مورد نظر خودتون رو بنویسید.

راه اندازی رزبری پای با نصب لینوکس رزبیان

سیستم عامل پیشنهادی بنیاد رزبری پای، Raspbian هست که در حال حاضر مبتنی بر Debian Jessie 8 که نسخهٔ پایدار دبیان محسوب می‌شه هست و با توجه به جامعه کاربری گسترهٔ دبیان راهنماهای بسیار زیادش برای رزبیان هم قابل استفاده است و کار با این کامپیوتر دوست داشتنی رو راحت تر میکنه.

با توجه به اینکه رزبیان یک توزیع Out of the box محسوب می‌‌شه کارهای زیادی بعد از نصب لازم نیست انجام بدیم و نرم افزارهای خوبی رو هم به صورت پیش‌فرض روی خودش داره. از جمله مجموعه libreoffice برای کارهای اداری، ابزارهای متنوع برنامه نویسی برای پایتون، جاوا، سی ++، سی و سایر زبان‌ها، مرورگر Chromium و… همچنین میزکار پیش‌فرض LXDE هست به همراه مدیرپنجرهٔ OpenBox که ترکیب بسیار سبک و انتخاب خوبی برای سخت افزار رزبری محسوب می‌شه.

دانلود رزبیان

رزبیان از اینجا قابل دانلود هست. (نسخه PIXEL برای مواردی که در بالا گفتم و نسخه Lite برای نصب در حالت مینیمال و بدون میزکار و محیط گرافیکی)

نسخه PIXEL رو دانلود می‌کنم و بعد از نصب با دستور sha1sum هش فایلی که دانلود شده رو با هش موجود در صفحه دانلود تطابق می‌دم که مطمئن بشم فایل به درستی دانلود شده.

$ sha1sum 2017-04-10-raspbian-jessie.zip
 ۶d7b11bb3d64524203edf6c80c499456fb5fef53 2017-04-10-raspbian-jessie.zip

حالا با کمک دستور unzip فایل رو از حالت فشرده خارج می‌کنم.

$ unzip 2017-04-10-raspbian-jessie.zip 
Archive: 2017-04-10-raspbian-jessie.zip
 inflating: 2017-04-10-raspbian-jessie.img

نصب رزبیان

یک SD Card با ظرفیت ۱۶ گیگ به لپ تاپ وصل می‌کنم و از اونجایی که SD Card یک block device محسوب می‌شه با دستور lsblk لیستی از block device هام می‌گیرم تا اسم SD Card وصل شده رو پیدا کنم.

$ lsblk
NAME MAJ:MIN RM SIZE RO TYPE MOUNTPOINT
sda 8:0 0 250G 0 disk 
└─sda1 8:2 0 250G 0 part /
mmcblk0 179:0 0 14.5G 0 disk 
└─mmcblk0p1 179:1 0 14.5G 0 part 
sr0 11:0 1 1024M 0 rom

از خروجی این دستور می‌فهمم که این کارت حافظه در کامپیوتر من با نام mmcblk0 شناخته شده که یک پارتیشن هم داره با نام mmcblk0p1.

از اونجایی که دستگاه‌ها در لینوکس در مسیر dev/ قرار دارند آدرس کامل کارت حافظه من می‌شه:

/dev/mmcblk0

به کمک دستور dd فایل تصویر (image) رزبری که در مرحله قبل از فایل zip استخراج کردیم رو روی کارت حافظه می‌نویسم:

sudo dd if=2017-04-10-raspbian-jessie.img of=/dev/mmcblk0 bs=4M && sync

نکته ۱ با توجه به اینکه فایل تصویر حدود ۴ گیگابایت حجم داره این عملیات مدت زیادی طول می‌کشه.

نکته ۲ – در آدرس دهی به این دستور باید دقت کنیم که آدرس خود کارت حافظه داده بشه و نه پارتیشنی از اون.

نکته ۳ – این دستور می‌تونه خطرناک باشه، اگه آدرس مقصد (مقدار روبری of) به یک دستگاه دیگه اشاره کنه. پس دقت کنید.

راه اندازی رزبری پای

من از یک کابل HDMI که به تلویزیون وصل کردم برای دیدن خروجی تصویر و یک ماوس و کیبورد USB برای کار کردن با رزبری پای استفاده می‌کنم. کارت حافظه رو از لپ تاپ جدا می‌کنم و به رزبری متصل می‌کنم. آداپتور رزبری رو به برق میزنم و منتظر می‌مونم.

بوت شدن رزبیان دفعه اول کمی زمان می‌بره چون پارتیشن home/ باید تغییر اندازه داده بشه و یک‌سری کار دیگه. صبر می‌کنم و بعد از حدود یک دقیقه سیستم بوت می‌شه. به صورت خودکار با یوزر pi لاگین می‌شه و همه چی مرتب به نظر می‌رسه…

در ادامه: ۵ اقدام مهم بعد از نصب رزبیان

 

رزبری پای چیه؟

رزبری پای ۳ مدل b
رزبری پای ۳ مدل b

رزبری پای یک کامپیوتر در ابعاد بسیار کوچیک (در حد یک کارت اعتباری) و ارزونه که با هدف تشویق آموزش علوم کامپیوتر و برنامه‌نویسی در مدارس، توسط بنیاد رزبری پای در انگلستان ساخته شده و توسعه داده می‌شه.

این کامپیوتر فوق العاده، مدل‌هایی با سخت افزار مختلف داره که قیمت اون‌ها از ۵ دلار شروع می‌شه تا ۳۵ دلار.

رزبری پای مصرف برق بسیار کمی داره و می‌تونه روزهای متوالی روشن بمونه و با توجه به اندازهٔ کوچیکش در روباتیک و هوشمندسازی منازل هم استفاده می‌شه.

رزبری پای از روی یک SD Card بوت می‌شه و با توجه به پردازنده ARM اش سیستم عامل‌های زیادی براش در دسترس هست مثلا توزیع‌های مختلفی از گنو/لینوکس، اندروید، BSD و اگه اشتباه نکنم نسخه مخصوص اینترنت اشیا ویندوز ۱۰.

من بعد از کمی بررسی یک Raspberry Pi 3 مدل B سفارش دادم و تصمیم دارم بخشی از کارهایی که باهاش انجام می‌دم رو اینجا بنویسم تا یک راهنمای فارسی برای استفاده از رزبری پای داشته باشیم.